Heiner Goebbels - biografia

Biografia

HEINER GOEBBELS jest zadowolony z kontrowersji, którą wywołuje jego twórczość. Czy jego dzieła to sztuka teatralna czy muzyka? Jeśli muzyka, to czy jest to muzyka klasyczna, rock czy jazz? A może to teatr muzyczny? Artysta tworzył na każdym z wymienionych pól, czasami oddzielnie a najczęściej łącząc różne zjawiska. Nie zważa na to jak jest kategoryzowany twierdząc, iż tego typu dywagacje po prostu go nudzą, szczególnie, że - jak sam przyznaje - lubi zmieniać obszar swojej twórczości artystycznej co 7 lat. "Gdy łączę różne obszary i gatunki, nie stapiam poszczególnych elementów", mówi Goebbels, "zachowuję integralność poszczególnych komponentów". Goebbels powtarza, że żaden z istniejących obszarów współczesnego świata kultury "nie jest jego domem". "Moim przywilejem jest to, iż mogę przeskakiwać pomiędzy różnymi profesjami, co pozwala mi patrzeć z lepszym dystansem na to czym się zajmuję. To mój największy kapitał", mówi artysta. Mimo tych kontrowersji Heiner Goebbels, kompozytor i reżyser, należy dziś do ważnych postaci muzyki współczesnej oraz sceny teatralnej.

Heiner Goebbels urodził się 17 sierpnia 1952 roku w Neustadt/Weinstrasse. Od 1972 roku mieszka we Frankfurcie nad Menem. Wychował się w rodzinie z tradycjami muzycznymi. W młodości uczył się grać na fortepianie oraz wiolonczeli, tak aby mógł w przyszłości dołączyć do swych braci wykonujących klasyczną muzykę kameralną. Jego drugą pasją była wtedy muzyka popularna. "Nawet gdy jako nastolatek studiowałem muzykę klasyczną, większość czasu spędzałem próbując grać na gitarze utwory The Beatles, Beach Boys, Kinks i Jimi Hendrix'a", wspomina artysta.

W 1972 roku Goebbels rozpoczął studia socjologiczne na Uniwersytecie Frankfurckim, gdzie głównymi luminarzami w Instytucie Nauk Społecznych byli kontrowersyjni marksiści: Max Horkheimer, Theoder Adorno i Herbert Marcuse. Goebbels przyznaje, że Theoder Adorno (mimo iż zmarł w 1969 roku) miał wówczas na niego znaczący wpływ, chociaż nie zgadzał się z jego negatywnymi opiniami nt. jazzu, Strawińskiego i muzyki popularnej. W czasie studiów interesował się polityką i przyłączył się do kilku ruchów politycznych we wczesnych latach 70-tych razem z Joshka Fisherem i Danielem Cohn-Benditem. Studiując grał w kilku zespołach. W 1976 roku podjął 4-letnie studia muzyczne w Konserwatorium Frankfurckim.

W roku 1976 Goebbels załozył zespół the So-Called Left-Radical Brass Band, z którym koncertował w całej Europie. Tak zwana "Radykalnie Lewicowa Orkiestra Dęta" była wyrazem fascynacji Goebbelsa tworzeniem utworów gdzie polityka i muzyka będzie funcjonować jako coś nierozerwalnego. Tkwiło w nim również pragnienie przełamania pewnego stereotypu, że politycznie zaangażowani mogą być tylko pieśniarze i muzycy rockowi. W pisaniu dla orkiestry narodziło się coś, co później miało mieć bardzo duże znaczenie w jego pracy , wpływ i zaangażowanie muzyków na postać końcową utworu. Czas na próby był niewielki i kompozytor często zmieniał nuty pod wpływem sugestii wykonawców. Czasami wynikało to własnie z braku możliwości zagrania odpowiedniej ilości prób, czasami sami muzyce poddawali ocenie ten czy inny fragment utworu. Zespół działał w latach 1976 -1981 i koncertował w całej Europie.

W tym samym roku powstał duet Goebbels/Harth-Duo, którego członkiem prócz Goebbelsa był Alfreda 23 Harth.

W latach 1978-79 Goebbels pracował jako kompozytor dla teatru. Pisał muzykę dla takich artystów jak Hans Neuenfels, Claus Peymann, Matthias Langhoff czy Ruth Berghaus. Praca nie przyniosła mu satyskacji jako kompozytorowi ale pozwoliła przyjrzeć się z bliska teatrowi i przyczyniła sie do stworzenia w późniejszym własnej wizji teatru muzycznego. W tym samym czasie pisał muzykę filmową dla Helke Sender, Dubini oraz muzyke baletową dla Baletu Frankfurckiego.

W 1978 roku Goebbels i Harth wystepowali na na Festiwalu FMP w Berlinie. Właśnie tam po raz pierwszy usłyszał ich Chris Cutler, były lider legendarnego zespołu Henry Cow oraz ruchu Rock In Opposition, który był pod wrażeniem ich muzyki i zaproponował Goebbelsowi współpracę. Goebbels wyraził zgodę i tak w 1982 roku powstał avant rockowy zespół Cassiber, który działał do 1992 roku. Nazwa zespołu zaczerpnięta została z czeskiego slangu więziennego. Oprócz Goebbelsa (intrumenty klawiszowe, skrzypce oraz gitara), Chrisa Cutlera (perkusja), oraz Alfreda 23 Hartha (klarnet, puzon, trąbka, wiolonczela, saksofony) do grupy dołączył jeszcze Christoph Anders (śpiew, gitara). Zespół wydał pięć płyt: "Man or Monkey" (1982), "Beauty and the Beast" (1984), "A Face We All Know" (1988), "Perfect Worlds" (1992) oraz "Live in Tokyo" (1998). Alfred 23 Harth uczestniczył w nagraniu dwóch pierwszych albumów.

Jeśli chcielibysmy powiedzieć, który z kompozytorów najbardziej fascynował Goebbelsa to bez wątpienia był nim Hans Eisler. Kompozytor niemiecki, uczeń Schonberga, który najpierw wyemigrował z hitlerowskich Niemiec do Ameryki, a potem deportowany wrócil do Berlina. Zamieszkał pózniej w Niemieckiej Republiki Demakratycznej i stał się między innymi kompozytorem hymnu dla tego państwa. Co zatem tak fascynowało Goebbelsa w postaci Hansa Eislera. Jak on sam twierdzi było to perfekcyjne i naturalne połączenie w jednym tworze polityki i sztuki. W twórczości Eilsera była to pełna synteza i wzajemne przenikanie się. Zdaniem Goebbelsa udało się Eislerowi uniknąc czegoś takiego jak komponowanie z przesłaniem politycznym. Bliskie mu były również idee muzyczne Eilsera. Zachowanie niezbędnego ładunku tradycjonalizmu to coś co również będzie charakteryzować twórczość Goebbelsa. Jak twierdził Eisler postęp w sztuce, w muzyce, często może musi być okupiony krokiem do tyłu, dlatego nie można czynić postępowymi wszystkich elementów naraz. Wydaje się, że i Heiner Goebbels jako kompozytor był wierny tym ideom. Ukoronowaniem jego fascynacji dla tego kompozytora stało się dzieło "Eislermaterial" napisane z okazji setnych urodzin Hansa Eilsera a ukończone 1 998 roku. Pierwszy koncert prezentujący tę kompozycje miał miejsce w 1998 roku.

Zainteresowania Goebbelsa są bardzo szerokie. Jeśli chodzi o sferę muzyczną to zawsze , czy będzie to muzyka kameralna, dzieło orkiestrowe czy teatr muzyczny obecny jest w jego twórczości jeden podstawoy element, pewna redefinicja istniejącej tradycji muzycznej. Ponieważ wychował się na muzyce popularnej czy jazzie również te elementy wplata do swojej twórczości, jak choćby muzykę Beach Boys w przedstawieniu "Hashirigaki". Dokonuje syntezy tych wszystkich elementów muzycznych, które są obecne w naszej kulturze. Ale na jego twórczość powinniśmy spojrzeć jeszcze szerzej. Jako reżyser i kompozytor w jednej osobie stara się w swoim przedstawieniu stworzyc idealną syntezę takich elementów jak muzyka, tekst, dekoracje i światło. Do tego dochodzą różnorodność kulturowa i wszelaka symbolika. Takie nagromadzenie róznorakich elementów (często pozornie oddalonych) może być niebezpieczne, ale wydaje się, że ta świadomość staje się u Goebbelsa pewnego rodzaju wyzwaniem (jak w Hashirigaki).

W połowie lat 80-ych zaczął komponować i reżyserować swoje przedstawienia dźwiękowe. Większość z nich oparta była na tekstach Heinera Muellera: "Verkommenes Ufer" ("Waste Shore"), "Die Befreiung des Prometheus" ("Wyzwolenie Prometeusza"), "Wolokolamsker Chaussee" ("Autostrada Volokolamsk")," Schliemanns Radio", "Der Horatier"/"Roman Dogs"/"Chiens Romains" i innych tekstach.

Pod koniec lat 80-ych wystawione zostały nastepujące sztuki:"Der Mann im Fahrstuhl" ("Mężczyzna w windzie", 1987), "Die Befreiung des Prometheus" ("Wyzwolenie Prometeusza", 1991), "Thraenen des Vaterlands"("Łzy ojczyzny", 1986), która została przygotowana wspólnie z Christophem Nelem (Balet Frankfurcki).

W 1990 oraz 1991 roku Heiner Goebbels stworzył wspólnie z Michaelem Simon przedstawienie teatru muzycznego: "Newton's Casino" (1990) oraz "Roemische Hunde" ("Rzymskie psy", 1991).

Od roku 1988 Heiner Goebbels komponuje również muzykę kameralną dla Ensemble Modern ("Red Run", "Befreiung", "La Jalousie") oraz the Ensemble Intercontemporain (Herakles 2).

W 1994 roku powstała 90-minutowa kompozycja na dużą orkiestrę, Surrogate Cities, która została zamówiona przez Operę Frankfurcką oraz wykonana przez orkiestrę Junge Deutsche Philharmonie, dyrygowaną przez Petera Rundela.W 1996 roku, na zamówienie dla Donaueschingen, Goebbels skomponował Industry & Idleness (premiera: Radiokamerorkest Hilversum, dyrygent: Peter Eotvos). W 1998 roku powstało Walden, kompozycja specjalnie skomponowana na pierwsze tournee nowo powstałego Ensemble Modern Orchestra (dyrygent: Peter Eotvos).

W 1993 roku reżyserował w Paryżu przedstawienie teatru muzycznego "Ou bien la débarquement désastreux" (Or the hapless landing. W 1995 roku, we Frankfurcie (Theater am Turm), wystawiona zostało jego przedstawienie teatru muzycznego Die Wiederholung (The Repetition, La Reprise, które zostało oparte na motywach "Robbe-Grillet and Prince" Kierkegaarda. W 1996 roku Goebbels stworzył sztukę (teatr muzyczny) "Schwarz auf Weiss" (Black on White), która została przedstawiona w Teatrze Frankfurckim przez Ensemble Modern. Przedstawienie to zostało sfilmowane dla telewizji Arte, nagrane dla BMG oraz SWF i stale jest pokazywane w Europie oraz Ameryce.

W 2000 roku w Pompidou, w Paryżu, przedstawił timeios oraz fin de soleil (sound installations), sztukę muzycznego teatru Hashirigaki w Teetrze Vidy oraz wystapił z koncertem meme soir z Les Percussions w Sztrasburgu.

Przez ostatnie 15 lat Heiner Goebbels był często zapraszany do prawie wszystkich znaczących teatrów, na festiwale jazzowe i muzyki współczesnej. Wystawiał swoje sztuki oraz koncertował z Ensemble Modern w ponad 30-tu krajach. Prawie wszystkie jego sztuki muzycznego teatru były przedstawiane ponad 50 razy na znaczących muzycznych oraz teatralnych. festiwalach w Europie, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Australii oraz Singapurze.

Od 1999 roku Heiner Goebbels pracuje jako profesor w Institute for Applied Theatre Studies, który mieści się na Uniwersytecie Justus Liebig w Giessen (Niemcy). Prowadzi kilka seminariów oraz artystycznych projektów. Instytut skupia się zarówno na akademickich badaniach jak i praktyce artystycznej (współczesny teatr oraz performance) a szczególnie na możliwościach połączenia obydwóch zjawisk (więcej informacji)

Jest członkiem "Akademie der darstellenden Kuenste" we Frankfurcie oraz "Akademie der Kuenste" (Akademia Sztuk) w Berlinie.

W 1999 roku został nagrodzony przez Dartingtion College of the Arts tytułem honoris causa "w uznaniu za wybitny wkład do sztuki"

1984 Karl-Sczuka-Preis des SWF (Donaueschinger Musiktage) for Verkommenes Ufer/Wasteland Waterfront
1985 Hoerspielpreis der Kriegsblinden for Die Befreiung des Prometheus /The Liberation of Prometheus
1986 Prix Italia for Die Befreiung des Prometheus/The Liberation of Prometheus
1989 Berliner Hörspielpreis /Akademie der Künste for Wolokolamsker Chaussee/Volokolamsk Highway
1990 Karl-Sczuka-Preis des SWF (Donaueschinger Musiktage) for Wolokolamsker Chaussee/Volokolamsk Highway
1991 Prix Futura for Wolokolamsker Chaussee/Volokolamsk Highway - Part V
1992 Karl-Sczuka-Preis des SWF (Donaueschinger Musiktage) for Schliemanns Radio
1992 Prix Italia for Schliemanns Radio
1993 Hessischer Kulturpreis
1996 Prix Italia for Roman Dogs
1996 Radio-Ostakino-Prize, Moskow for Der Horatier
1998 Hörspiel des Jahres der Akademie der darstellenden Künste for Die Wiederholung / The Repetition
2001 European Theater Prize - New Theatrical Realities (Taromina)
2001 Grammy nomination in the category "Best classical contemporary composition" for Surrogate Cities
2001 Herald Angel Award of the Edinburgh International Festival for Hashirigaki.
2002 Goethe-Plakette der Stadt Frankfurt / Goethe Medal of the City Frankfurt
2002 Prix Marulic for Oder die glücklose Landung / Or the hapless landing
2002 World Silvermedal of the New York Festivals for Oder die glücklose Landung / Or the hapless landing
2003 Deutscher Kritikerpreis, Sparte "Musik" (price of the german critics in "music")